الميرزا القمي
212
جامع الشتات ( فارسي )
استفاضه معتبره هست ، وليكن وجوب آن بر حقير ظاهر نيست با خصوص امارات مفيده ظن به صدق . 385 : سؤال : جاهل به مسئله بودم وخمس را به شخصي دادم كه ادعاى اجتهاد مىكرد ، اما اجتهاد وعدالت أو بر من مشخص نشده بود ودر اوقاتى كه خمس را به أو مىدادم پيش خود ، أو را مجتهد عادل مىدانستم وحال كه اندك كامل شدهام مىفهمم كه نه اجتهاد أو بر من مشخص شده بود ونه عدالت أو وبعضي مىگويند مجتهد نيست . آيا آن خمسي كه دادهام چه صورت دارد ؟ جواب : صورت سؤال ، مغشوش است بايد دانست كه نصف خمس كه مال سادات است ، صاحب مال خود مىتواند به فقراى سادات برساند بعد از شناختن سيادت واستحقاق . ونصف ديگر را بايد به مجتهد عادل كه نايب امام است برساند . پس هرگاه مالك به دل جهد كرد وشخصي را مجتهد عادل شناخت ووجه خمس را بالتمام يا حصه امام را به أو داد وأو هم به مصرف رساند ، پس اگر بعد ظاهر شود كه خطا كرده بود وآن شخص مجتهد عادل نبوده ، ظاهر اين است كه اعاده واجب نيست ، بلى هرگاه به مصرف نرسانده وباقي است مىتواند پس بگيرد ، بلكه بايد پس بگيرد وبر وجه صحيح معمول دارد ، واما هرگاه مالك أو را مجتهد عادل دانسته وداده است به أو ، ولكن جاهل بوده در طريق شناختن مجتهد عادل ومعلوم شود كه بر طريق صحيح بذل وجهد نكرده وبه محض قول بعضي مردم أو را مجتهدي عادل دانسته وبه أو داده ( چنان كه ظاهر سؤال است ) پس اگر غافل بالمرة بوده وچنين مىدانسته كه همان قدر اجتهاد در شناختن مجتهد عادل كافى است وواقعا آن شخص هم در نفس الامر مجتهد عادل بوده ، ظاهر اين است كه بر أو اعاده لازم نيست ، هر چند آن وجه هم موجود باشد ، واما هرگاه در اين صورت معلوم شود كه مجتهد عادل نبوده ووجه موجود باشد از أو پس مىگيرد وهرگاه باقي نباشد پس در لزوم اعاده اشكال است ولزوم آن بر حقير ظاهر نيست . واگر غافل بالمرة نبود وتقصير كرده در اجتهاد در تحصيل مجتهد عادل ، ظاهر